Türkiye genelinde ortaöğretim terk oranı yüzde 2,3 iken Siirt’te bu oran 2023-24 öğretim yılında yüzde 4,8 olarak ölçüldü. İki kata yakın fark tesadüf değil; ekonomik baskı, ulaşım güçlüğü ve erken yaşta istihdamın hâlâ belirleyici rol oynadığı bir tablo söz konusu. Milli Eğitim Bakanlığı’nın Siirt İl Müdürlüğü 2024 başında bu soruna odaklanan bir pilot program başlattı.
Okul Terk Nedenleri: Veri Ne Söylüyor?
Siirt Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nin 2024 başında 412 öğrenciyle yaptığı anket şu dağılımı ortaya koydu: yüzde 38 ekonomik nedenler (aileye katkı), yüzde 27 ulaşım güçlüğü (köy-ilçe mesafesi), yüzde 18 akademik başarısızlık ve özgüven sorunu, yüzde 11 erken evlilik veya aile baskısı, yüzde 6 diğer. Bu oran dağılımı müdahale önceliklerini net biçimde ortaya koyuyor: ekonomik destek ve ulaşım çözülmezse diğer adımlar yeterli olmayacak.
Okul Kalma Projesi Neler Getirdi?
İl Milli Eğitim Müdürlüğü koordinasyonuyla 2024-25 öğretim yılında 12 ortaöğretim okulunda uygulanan pilot proje üç ana bileşenden oluşuyor.
- Erken uyarı sistemi: Devamsızlık oranı yüzde 15’i aşan öğrenciler otomatik olarak işaretlenerek rehber öğretmene atanıyor; ailelere bireysel görüşme randevusu veriliyor.
- Akran mentörlüğü: Son sınıf öğrencilerinden seçilen 68 mentor, risk altındaki öğrencilerle haftada en az iki kez yüz yüze buluşuyor. Mentör öğrenciler sosyal etkinlik ve burs sürecinde öncelik hakkı kazanıyor.
- Aile katılım atölyeleri: Velilere yönelik aylık bilgilendirme toplantısı düzenleniyor; mesleğe yönlendirme, burs ve destek imkânları aktarılıyor.
İlk Yılın Ölçülebilir Sonuçları
Projeye dahil edilen 12 okulda 2024-25 yılı terk oranı yüzde 4,8’den yüzde 3,4’e geriledi. Bu, Türkiye ortalamasına henüz ulaşılmamış olsa da 89 öğrencinin okula kazandırıldığı anlamına geliyor. Akademik başarı üzerindeki etkisi de gözlemlendi: risk grubundaki öğrencilerin dönem sonu not ortalaması, önceki dönemine göre 0,6 puan artış gösterdi.
Ulaşım Sorunu Çözümsüz Kalmaya Devam Ediyor
Projenin başarıya ulaşamadığı tek alan ulaşım. Ersoğan, Baykan ve Kurtalan ilçelerine bağlı bazı köylerde öğrenciler 25-40 kilometre yol kat etmek zorunda. İlçe bazında araç sayısı ve güzergah çözüme kavuşturulamayınca rehberlik müdahalesi yetersiz kalıyor. İl müdürlüğü, 2025-26 döneminde taşımalı eğitim güzergahlarının yeniden planlanmasını Bakanlık gündemine taşıdı.
Ailenin Rolü: En Kritik Değişken
Projedeki okul psikolojik danışmanlarının geri bildirimlerine göre en belirleyici değişken aile tutumu. Velinin okul toplantısına katılması halinde öğrencinin devam etme olasılığı yüzde 64 artıyor. Bu nedenle proje yöneticileri, bir sonraki aşamada aile ziyaretlerini sistematik hale getirecek saha ekibi kurmayı planlıyor.
Sonra Ne Olacak?
2025-26 öğretim yılında pilot proje 12’den 27 okula genişletilecek; aynı zamanda meslek lisesi öğrencilerine yönelik sertifikalı staj programı eklenerek erken istihdam baskısını dengelemeye çalışılacak. Siirt’te terk oranını ulusal ortalamanın altına indirmek için en az üç-dört yıllık sürekli uygulama gerekiyor; ancak ilk yıl verileri projenin yönünün doğru olduğunu gösteriyor.